Virginia Satir Rollen

Virginia Satir

Virginia Satir was een Amerikaanse psychologe en gezinstherapeute en één van de therapeuten die model stonden voor de NLP grondleggers Richard Bandler en Richard Grinder. Veel NLP technieken zijn van haar afkomstig. Ze was geliefd als therapeute en een pionier op het gebied van gezinstherapie.

Samengevat is het uitgangspunt van Virginia Satir dat de mens in essentie goed is en dat elke mens in staat is om met de moeilijkheden die het leven ons kan bieden om kan gaan. Ze ging ervan uit dat ieder mens dit op een manier kon doen die in basis gebaseerd is op liefde en respect. Enige voorwaarde hierbij is dat de betrokkene de mogelijkheid heeft zich werkelijk te voelen om te beslissen.

De basis van de onderzoeken was om inzicht te verkrijgen in de innerlijke processen van de gezinsleden en gewaarwording van verborgen structuren en verbindingen.
Hoewel het in die tijd ongebruikelijk was om in systemen te denken en complete gezinnen in therapie te nemen, deed zij dat wél. Op deze manier kon ze gezinsleden bewust maken van patronen en problemetieken binnen het gezin. Grens overschrijdende en generatieoverschrijdende patronen, maar ook terugtrekkende, vredelievende of ondersteunende patronen. Ieder met een eigen kwaliteit. Het was het begin van gezinstherapeutische en systemische opleidingsprogramma’s in de VS.

Virginia onderzocht hoe mensen reageren op stressvolle situaties binnen de gezinnen waar zij werkte. Ze ontdekte daar 5 verschillende reactiepatronen in: Houdingen waar mensen in chaotische situaties automatisch inschieten. Deze 5 categorien zie je binnen NLP terug als de ‘5 Satir rollen’ of ook wel ‘5 Satir stijlen’ genoemd. Elke reactie heeft een eigen, andere houding en specifieke eigenschappen. Zowel verbaal als non-verbaal.

Op deze 5 reactiepatronen zijn de Satir-rollen gebaseerd en toepasbaar in een training of presentatie om de energie in de groep te managen. Je kan het inzetten om de aandacht te trekken, iedereen erbij te houden of de boel te kalmeren als er onrust is.

Satir Categorieën

Virginia heeft ontdekt dat mensen met hun reactie doorgaans een rol of typetje gebruiken om zichzelf een plek te geven binnen het gezin van afkomst. Als gevolg hiervan heeft Virginia Satir deze reactiepatronen een bijpassende naam gegeven, welke we nu kennen als de Satir Categorieën. Het gaat om rollen die mensen aannemen in het leven om zaken van anderen gedaan te krijgen. Welke rol iemand aanneem is hoorbaar in de woordkeuze en zichtbaar in de non-verbale communicatie

5 Satir Rollen

  1. Blamer ~aanklager, beschuldigend
    De aanklager heeft de eigenschap oorzaak en schuld van zijn situatie bij anderen neer te leggen. Deze rol projecteert gevoelens en gedachten op anderen. Blamer is vaak visueel, gebruik zowel mimiek (ogen en mond) als krachtige lichaamstaal (wijzen) en stijve gebaren om zijn of haar beschuldigingen kracht bij te zetten. Vinger in de richting van de beschuldigde met gestrekte arm: “Het is jouw fout……jij bent hier verantwoordelijk voor!” Inzetbaar voor positief gebruik: je kunt deze houding aannemen om in een presentatie gebruiken je boodschap kracht bij te zetten. Uiteraard kan je de beschuldigende mimiek in dat geval beter achterwege laten 😉
  2. Placater ~ hulpeloos, verontschuldigend
    “Help me alsjeblieft, ik wil het goedmaken” is wat de placater zal trachten te zeggen met houding en lichaamstaal – soms zelfs met woorden. De placater doet er alles aan om het anderen naar hun zin te maken, en tracht spanningen en conflicten te vermijden. Ze/hij heeft veel weg van ‘het slachtoffer’ in de dramadriehoek, omdat de hulpeloosheid van de placater afstraalt. Handen met palmen naar boven gespreid voor zich uit, in een verontschuldigend gebaar en de ogen en mond om hulpeloos en verontschuldigend te lijken.
  3. Computer ~ beredeneerder
    De rol van dit type  gebruikt taal om zijn of haar emoties te verbergen. In tegenstelling tot de andere types gebruikt maakt type minimaal gebruik van gebaren en mimiek. Het staat daarentegen vaak in een stijve houding en stil. Heeft de armen naast het lichaam om in ‘denk-houding’ met armen over elkaar gekruist en hand aan de kin (denkend met ogen naar linksboven gericht). Aangezien emoties verborgen gehouden worden, is de stem van ‘een computer’ meestal monotoon en de woorden vaak abstract. Een computer is altijd ‘in controle’. Alles is beredeneerd heeft en voor elk voorval kan via logisch verklarend denken een verklaring gegeven worden. De computer is vaak gedissocieerd van zijn belevingswereld en daarmee emotie vermijdend. Primair representatiesysteem – AiD.
  4. Leveler ~  bemiddelaar, balansbrenger
    Symmetrische fysiologie – stevig staand (iets gebogen knieën en benen wat uit elkaar) – bovenlichaam licht naar voren gebogen en handen met ruggen naar boven (in tegenstelling tot placater) en zachtjes van boven naar beneden bewegend alsof ze willen zeggen: “rustig aan, alles is onder controle – laten we de rust hier bewaren”. Een leveler heeft autoriteit en probeert mensen te kalmeren. Hij of zij is waarheidsgetrouw en openhartig (zegt wat ie/zij denkt en vindt). Je kunt erop rekenen dat wat gezegd wordt waar is, en taal en fysiologie zijn congruent met wat hij/zij zegt en beweert.
  5. Distracter ~ afleider, clown
    In tegenstelling tot vorige type leveler, is de distractor allesbehalve symmetrisch in fysiologie, maar juist alles asymmetrisch en onsamenhangend bewegend (armen, hoofd). De afleider wil zijn toehoorders afleiden van de kwestie en zal het ene moment placaters spelen en het volgende moment ineens blamer. Reageert ontwijkend. Patroon is plezier en spontaniteit. Ze spreken in hoog tempo, en gebruik lachjes en humor om zijn of haar zaak nog verder te ontkrachten – wild bewegen met armen om nog meer verwarring te zaaien.

Satir Groei Model

Virginia Satir zag het belang van zelfwaarde voor de cliënt in haar therapeutische sessies. En de NLP grondleggers Richard Bandler en John Grinder waren met hulp van Virginia Satir van plan om deze en andere methoden van succesvolle therapeuten via modellering over te brengen op studenten die therapeut wilden worden. Uit de reacties en de Virginia Satir rollen haalde Virginia wat mensen werkelijk nodig hebben om hun communicatie te verbeteren en uit te groeien tot autonome mensen. De rollen van Virginia Satir leerde dat gezonde relaties nodig zijn voor zowel jezelf, de ander als de omgeving. Ze leerde dit haar cliënten en gaf het mee als een instrument waarmee cliënten hun basisvermogen beter konden benutten. Hierdoor wilde ze groei en vrede bevorderen in elke mens, maar ook tussen mensen onderling.

Onderstaande uitspraken en aannames zijn gemodelleerd van Virginia. Ze tonen aan hoe een gezonde relatie met jezelf, de ander en je omgeving bijdragen aan het welzijn van jezelf als mens. Aan de ene kant was het een onderdeel van haar sessies en aan de andere kant zette ze het in als bewustwordingsinstrument. De basis van haar stellingen zijn tevens terug te vinden zijn in de NLP Vooronderstellingen.

Ssamengevat

Nogmaals Samengevat is het uitgangspunt van Virginia Satir dat de mens in essentie goed is. En dat elke mens in staat is om met de moeilijkheden die het leven ons kan bieden om kan gaan. Ze ging ervan uit dat ieder mens dit op een manier kon doen die in basis gebaseerd is op liefde en respect. Enige voorwaarde hierbij is dat de betrokkene de mogelijkheid heeft zich werkelijk te voelen om te beslissen. Hierdoor is de stelling dat de eigenwaarde van een persoon de sleutel is op alle fronten van zowel ons geestelijke als ons fysieke, sociale leven. Als gevolg van haar uitgangspunten voelden mensen zich sneller op hun gemak en ervaarden ze meer veiligheid zich open te stellen. Als vanzelf ontstond zo de mogelijkheid om het zelfhelend vermogen aan te spreken. Zowel van het individu als van het gezin.

Kortom: 

  • In contact met je hogere Zelf en vanuit zelfwaardering communiceren. Dit maakt dat je zowel anderen als jezelf beter ziet, hoort en begrijpt.
  • Elk mens is liefde waard. Jij net zoveel als ieder ander.
  • Heb bewustzijn op je gedrag, overtuigingen, verwachtingen en gevoelens. Dit creëert een keuzemogelijkheid om te antwoorden op een manier die goed is voor jezelf, de ander en de omgeving.
  • Sta open voor een groter geheel en heb begrip en acceptatie voor zowel anderen als jezelf.
  • Stel jezelf en anderen op als gelijke personen, ongeacht de verschillen in leeftijd, rollen, klasse, sexe, etc.
  • Vier je uniek zijn! Vier en eer daarnaast en tegelijkertijd de overeenkomsten tussen alle mensen. Niets menselijks zijn mensen vreemd. We hebben allemaal menselijke kwaliteiten, tekortkomingen en gevoelens.
  • Geloof dat verandering mogelijk is!

 

Informatie bronnen inzake Virginia Satir rollen:
Virginia Satir Keynote NLP congres
Nederlandse Wikipedia
Virginia Satir Global Network